Birkedibirkitapp "Martin Eden" hakkında

Martin Eden kesinlikle derinliği olan, her cümlesiyle insanı sarsan gerçek bir başyapıt. Yıllarca "anlayamazsam" diye çekinip bu kitabı ertelemiştim ama okuyunca fark ettim ki asıl mesele, Martin’in o devasa bilgi birikimini bir türlü hayatın içine yerleştirememesiymiş. Eserin katmanlı yapısına diyecek sözüm yok ancak başkarakterin tavırları beni ciddi bir hayal kırıklığına uğrattı.

Bence Martin’in serüveni boyunca sergilediği o sarsılmaz duruş azimden ziyade bir tür "salaklık" ve inat. Bir yandan karnını doyuracak düzenli bir iş yapıp bir yandan kendini pekâlâ geliştirebilecekken, kolay yoldan yazar olma hayaliyle o kadar sefillik çekmesinin mantıklı bir izahı yok. Üstelik daha yolun başındayken yılların kalem erbabını, dergileri ve editörleri aşağılaması tam bir "acemi kibri". Yazarlık gibi ciddi bir zanaatı bu kadar basite indirgemesi, onca kitap okumasına rağmen içindeki o asıl cehaleti atamadığının kanıtı gibi. İnsan okurken "Ya bi dur be adam, sen daha yeni girdiğin bu dünyada kimi beğenmiyorsun?" demekten kendini alamıyor.

Final ise benim için tam bir burukluk oldu. Martin onca şeyi feda edip zirveye ulaştığında, başarının ve o ışıltılı dünyanın ne kadar boş olduğunu nihayet anladı. Ama eğer tüm o kavganın, o kadar kitabın ve vazgeçişin sonu sadece birkaç akşam yemeği yiyip pes etmekse, bunu sıradan bir hayat yaşayarak da yapabilirdi. Yolculuğun anlamsızlığını fark etmesi esere büyük bir derinlik katıyor belki ama Martin'in bu trajik vedası, "değmezdi" hissimi daha da pekiştirdi. Benim için bu kitap; başarının parıltısına aldanıp insan kalmayı unutmanın bedelini anlatan, hüzünlü ve etkileyici bir hayat tecrübesi oldu.